معماری سازمانی (Enterprise Architecture) رویکردی جامع به تحلیل، طراحی، برنامهریزی و پیادهسازی عناصر مختلف کسبوکار و فناوری اطلاعات در جهت اجرای استراتژیها و نیل به اهداف سازمانی است. در این رویکرد، یک سازمان در لایههای مختلف عملیاتی نظیر اهداف و استراتژیها، فرآیندها و وظایف، سیستمها و منابع اطلاعاتی و زیرساختها و سختافزارها به طور هماهنگ مدلسازی، تحلیل و طراحی میشود. هر چند معماری سازمانی در اصل برای برنامهریزی سیستمهای اطلاعاتی در مقیاس سازمانی پیشنهاد شده بود، بهتدریج در حوزههای دیگر فناوری اطلاعات نیز بهکار گرفته شده و امروزه حتی در زمینهای فراتر از حوزه IT (بهعنوان مثال برنامهریزی استراتژیک سازمانی، بهبود و بازمهندسی فرآیندها، مدیریت تغییر و تحولات سازمانی و …) نیز کاربرد دارد. همچنین کاربست این روش بهعنوان یک فرآیند عمومی در همه سازمانهای بزرگ و متوسط بهرسمیت شناخته شده است.
از معماری سازمانی از جمله در اجرای طرحهای زیر در سازمانها استفاده میشود:
- برنامهریزی فناوری اطلاعات
- یکپارچهسازی اطلاعات، سیستمهای اطلاعاتی و سرویسها
- بازطراحی و بهبود فرآیندها و ساختار
- مدیریت تغییر (تحولات سازمانی)
- همراستاسازی فناوری اطلاعات و کسبوکار
- مدیریت سبد پروژهها
- و …
در این دوره ضمن بررسی اصول و مفاهیم معماری سازمانی، ضرورت و مزایای معماری، فرآیند و متدولوژی کلی معماری سازمانی، چارچوبهای رایج معماری، ابزارهای معماری و سناریوهای کاربردی معماری سازمانی ارائه میشود. همچنین شرکتکنندگان در دوره با ساختار و مفاهیم کلی چارچوب TOGAF آشنا خواهند شد.
سرفصلهای دوره معماری سازمانی TOGAF
جلسه اول) درآمدی بر معماری سازمانی- ضرورت توجه به معماری سازمانی
- تعاریف و مفاهیم پایه معماری
- مفهوم معماری، دیدگاهها و لایههای معماری سازمانی
- فرآیند معماری سازمانی و مزایای آن
- کاربردهای معماری سازمانی (سناریوهای کاربردی)
- نقش معماری سازمانی در یکپارچهسازی طرحهای تحول سازمانی و مدیریت تغییرات سازمانی
- معرفی اجمالی چارچوبهای معماری سازمانی ( FEAF، Zachman، DoDAF، TOGAF، …. )
جلسه دوم) آشنایی با مدلهای معماری سازمانی
- آشنایی با مدلهای متداول در معماری سازمانی
- نحوه انتخاب مدلها در معماری سازمانی
- نقش ذینفعان در فرآیند مدیریت معماری سازمانی
- استاندارد ISO/IEC/IEEE 42010
- متامدل توصیفات معماری مطابق با ISO/IEC/IEEE
- مفهوم View و Viewpoint
- ارتباط دیدهای معماری با توجهات ذینفعان
- کتابخانه دیدگاهها در TOGAF
- چارچوب محتوای معماری TOGAF ACF
- زبان مدلسازی ArchiMate
جلسه سوم) آشنایی با چارچوب TOGAF و متدولوژی ADM
- معرفی The Open Group ، دیدگاه The Open Group نسبت به معماری سازمانی، تاریخچه تحول TOGAF
- ساختار و عناصر TOGAF (روش ADM، چارچوب محتوای معماری ACF، مدلهای مرجع، رهنمودهای ADM، Enterprise Continuum، آموزش و گواهینامههای TOGAF)
- کلیات متدولوژیهای توسعه معماری سازمانی
- متدولوژی ADM و رابطه آن با سایر مؤلفههای TOGAF
- مرور اجمالی فازهای ADM (فاز مقدماتی، تعیین چشم انداز، معماری کسبوکار، معماری سیستمهای اطلاعاتی، معماری تکنولوژی، شناسایی فرصتها و راهحلها، برنامهریزی انتقال، راهبری پیادهسازی و …)
- مفاهیم ویژه در TOGAF: ABB و SBB
- مفهوم Artifact و Deliverable در TOGAF
جلسه چهارم) مدیریت و راهبری معماری
- مفاهیم پایه مدیریت معماری سازمانی (EAM) و راهبری معماری سازمانی (EAG)
- قابلیت مدیریت و راهبری معماری سازمانی (EAM/EAG)
- الگوهای راهبری معماری سازمانی
- اهداف و وظایف راهبری معماری سازمانی و سازمان اجرایی آن
- فرآیندهای مدیریت معماری سازمانی
- راهبری معماری سازمانی و ارتباط با سایر فرآیندهای کسبوکار
- آشنایی اجمالی با ابزارهای معماری سازمانی
- مدلهای بلوغ قابلیت معماری: چارچوب EAMM
- چارچوب ASF و کاربرد آن در ایجاد تیم معماری
- نقشه راه استقرار قابلیت معماری سازمانی
جلسه پنجم) برنامهریزی برمبنای قابلیتها CBP
- مفهوم «قابلیت کسبوکار»
- مدلسازی قابلیتهای کسب و کار
- مفهوم بلوغ قابلیتها
- روشهای بلوغسنجی قابلیتها
- تحلیل اهمیت استراتژیک قابلیتها
- معرفی مدل همراستاسازی براساس تحلیل قابلیتها
- CBP به عنوان نقطه شروع معماری سازمانی